„Szlakiem Chomika” to mobilny przewodnik, który łączy przyrodę, lokalną historię, fotografię i odkrywanie miasta.
Jego bohaterem jest chomik europejski, jeden z najbardziej zagrożonych ssaków Europy, a jednocześnie gatunek szczególnie związany z Jaworznem. To właśnie tutaj od lat prowadzone są działania na rzecz jego ochrony, a w różnych częściach miasta pojawiają się niewielkie figurki z brązu, które stworzyły wyjątkowy Chomiczy Szlak.
W przewodniku możesz najpierw poznać prawdziwego chomika europejskiego i dowiedzieć się, gdzie żyje, czym się odżywia, jak wygląda jego życie pod ziemią, dlaczego jest zagrożony i co robi się, aby go chronić.
Potem możesz wyruszyć śladem jego brązowych kuzynów. Każda figurka ma własną historię, charakter i związek z miejscem, w którym została ustawiona. Znajdziesz tutaj ich opisy, fotografie oraz informacje, które pomogą Ci odkrywać je podczas spacerów po Jaworznie.
Możesz więc przeczytać przewodnik od początku do końca albo po prostu zabrać go ze sobą i pozwolić, aby prowadził Cię od chomika do chomika.
Chcieliśmy, aby „Szlakiem Chomika” był czymś więcej niż zbiorem informacji. Dlatego przygotowaliśmy również materiały, dzięki którym chomicza przygoda może przenieść się poza sam przewodnik.
W DODATKACH znajdziesz między innymi Paszport Chomiczego Szlaku, mapy, kolorowankę, łamigłówki, gry oraz grafiki, które możesz wykorzystać do stworzenia własnej koszulki, naklejki lub innego chomiczego projektu.
Poznasz tam również fotografów, którzy poprzez swoje zdjęcia pokazują chomika europejskiego w jego naturalnym środowisku. To okazja, aby zobaczyć ich fotografie, poznać ich bliżej i odkryć więcej ich twórczości.
Możesz szukać figurek podczas spaceru, zaznaczać odnalezione chomiki w swoim paszporcie, rozwiązywać łamigłówki, zagrać wspólnie z rodziną albo po prostu dowiedzieć się czegoś więcej o zwierzęciu, którego wielu z nas zna głównie jako małego mieszkańca klatki. Tutaj poznasz jego zupełnie inne oblicze.
Przewodnik został zaprojektowany przede wszystkim z myślą o telefonach komórkowych, dlatego możesz korzystać z niego zarówno w domu, jak i bezpośrednio podczas odkrywania Jaworzna.
Nie musisz za każdym razem szukać linku ani ponownie skanować kodu QR. Możesz dodać przewodnik do ekranu głównego swojego telefonu i mieć go zawsze pod ręką.
Warto również od czasu do czasu do niego wrócić. Przewodnik może być aktualizowany, gdy pojawią się nowe informacje, fotografie, figurki lub materiały dodatkowe.
Zapisz go na telefonie i zabierz Chomiczy Szlak ze sobą.
Technologia jest tutaj tylko początkiem. Przewodnik ma zachęcać do wyjścia z domu, poznawania miejsc, obserwowania przyrody, fotografowania, wspólnej zabawy i odkrywania historii, które znajdują się czasem znacznie bliżej, niż nam się wydaje.
Telefon pomaga je odnaleźć, ale prawdziwa przygoda zaczyna się poza ekranem.
Projekt „Szlakiem Chomika” został przygotowany z wykorzystaniem QRious Cards, rozwiązania stworzonego w ramach platformy 8doodles.
QRious Cards łączą rzeczywiste miejsca, przedmioty i wydarzenia z interaktywnymi treściami dostępnymi na telefonie. Nie wymagają instalowania aplikacji. Wystarczy kod QR lub bezpośredni link, aby otworzyć przygotowane doświadczenie w przeglądarce.
W przypadku projektu „Szlakiem Chomika” technologia stała się sposobem na połączenie w jednym miejscu wiedzy o gatunku, miejskiego szlaku, fotografii, materiałów edukacyjnych i zabawy.
Ilustracje chomików wykorzystane w przewodniku są artystycznym opracowaniem i mogą nieznacznie różnić się od oryginalnych figurek. Dlatego przy każdym chomiku pokazujemy również fotografię przedstawiającą rzeczywistą rzeźbę. Ilustracje są autorskimi opracowaniami graficznymi przygotowanymi z wykorzystaniem narzędzi AI.
Pomysł i koncepcja:
Artur J. Heller
Anetta G. Heller
Ilustracje i opracowanie graficzne:
Artur J. Heller
Fotografie figurek Chomiczego Szlaku:
Tomasz Heller
Fotografie chomika europejskiego:
Łukasz Koba
Łukasz Sternicki
8doodles to kreatywna platforma łącząca fizyczne i cyfrowe doświadczenia, edukację, zabawę i odkrywanie. W ramach platformy powstały QRious Cards wykorzystane do przygotowania projektu „Szlakiem Chomika” .
Jeśli spodobał Ci się ten projekt i reprezentujesz firmę, organizację, instytucję lub lokalną społeczność oraz chciałbyś stworzyć podobny interaktywny przewodnik lub inny projekt oparty na QRious Cards, skontaktuj się z nami: contact@8doodles.com
Camerapixo Press, działająca jako Independent Visual Journalism Association (IVJA), od 2009 roku wspiera fotografów, fotoreporterów i twórców wizualnych z całego świata poprzez publikacje, edukację, Press ID oraz projekty wykorzystujące fotografię do dokumentowania i poznawania otaczającego nas świata.
Ważną częścią działalności Camerapixo Press są publikacje fotograficzne, w tym magazyn WE INSPIRE, na łamach którego prezentowani są fotografowie z różnych części świata, ich historie, wywiady oraz wyjątkowe fotografie pokazujące świat z wielu różnych perspektyw.
Na zakończenie chcemy podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tego przewodnika, dzieląc się swoimi fotografiami, wiedzą i doświadczeniem.
Jesteśmy związani z Jaworznem, dlatego „Szlakiem Chomika” ma dla nas również osobiste znaczenie. Tym bardziej cieszymy się, że mogliśmy stworzyć projekt, który łączy przyrodę, fotografię, lokalną historię i odkrywanie miasta.
Szczególnie zależało nam na stworzeniu projektu dla całych rodzin, ponieważ wspólne odkrywanie, nauka poprzez zabawę i czas spędzony razem są ważną częścią tego, co tworzymy.
Mamy nadzieję, że „Szlakiem Chomika” pozwoli Wam lepiej poznać chomika europejskiego, odkryć ciekawe miejsca i zachęci do wyruszenia na Chomiczy Szlak.
Jeśli projekt Ci się spodobał, podziel się nim z innymi. Zeskanuj kod QR lub skorzystaj z linku i zaproś kolejnych odkrywców na szlak.
8doodles.com/qrcard/szlakiem-chomika
To jak? Zaczynamy?
Poznaj jaworznickie chomiki…
To nie jest chomik, którego spotkasz w domowej klatce.
Chomik europejski (Cricetus cricetus) to dziko żyjący gryzoń i jeden z najbardziej charakterystycznych mieszkańców pól i otwartych terenów. Jest znacznie większy od popularnych chomików domowych. Dorosły osobnik może osiągać około 30 cm długości, a największe ważą nawet około kilograma.
Trudno pomylić go z innym gryzoniem. Ma krępą budowę ciała, rudo-brunatny grzbiet, jasne plamy po bokach i charakterystyczny czarny brzuch. Do przenoszenia pokarmu wykorzystuje pojemne torby policzkowe.
Mimo sympatycznego wyglądu chomik europejski nie jest łagodnym domowym pupilem. To dzikie, terytorialne i odważne zwierzę, które potrafi zdecydowanie bronić się, gdy czuje zagrożenie.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu był znacznie częstszym mieszkańcem europejskiego krajobrazu rolniczego. Dzisiaj jego sytuacja jest zupełnie inna. Chomik europejski jest gatunkiem zagrożonym i objętym w Polsce ścisłą ochroną.
W Jaworznie jego historia ma jednak szczególne znaczenie. To właśnie tutaj żyje lokalna populacja chomika europejskiego i od wielu lat prowadzone są działania mające pomóc jej przetrwać.
Chomik europejski został wybrany Zwierzęciem Roku 2026!
W ogólnopolskim plebiscycie Ministerstwa Klimatu i Środowiska zdobył 10 621 głosów, wyprzedzając między innymi rysia, wilka i bobra. Przez cały 2026 rok jest również bohaterem ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej poświęconej bioróżnorodności i ochronie rodzimych gatunków.
Zobacz filmik na platformie YouTube
Poznajmy go bliżej.
Mały? Tylko z nazwy.
Chomik europejski jest największym przedstawicielem chomików. Dorosły osobnik osiąga zwykle od 20 do 30 cm długości i może ważyć od około 200 g do nawet 1 kg. Jest więc znacznie większy od chomików, które znamy jako zwierzęta domowe.
Ma krępą sylwetkę, krótkie łapy i niewielki, owłosiony ogon. Najbardziej charakterystyczne jest jednak jego niezwykłe umaszczenie. Grzbiet ma odcienie żółtobrązowe, brązowe lub rudawe, po bokach ciała znajdują się jasne plamy, a brzuch jest niemal jednolicie czarny. Białe lub kremowe fragmenty futra można zobaczyć również na łapach i w okolicy pyska.
To właśnie czarny brzuch jest jedną z najbardziej niezwykłych cech chomika europejskiego. W świecie ssaków taki układ kolorów, z ciemniejszym spodem ciała niż grzbietem, jest rzadko spotykany.
Chomik posiada również obszerne torby policzkowe. Kiedy wypełni je pokarmem, jego głowa może wyglądać znacznie szerzej niż zwykle. To naturalny „system transportowy”, który przyda mu się, gdy będziemy poznawać jego sposób zdobywania i magazynowania pożywienia.
Dom chomika europejskiego znajduje się pod ziemią, ale nad nim najczęściej rozciąga się otwarty krajobraz.
Chomik europejski najlepiej czuje się na terenach otwartych i dobrze nasłonecznionych. Można go spotkać przede wszystkim na polach uprawnych, łąkach i nieużytkach. Szczególnie odpowiadają mu miejsca z żyzną, zwartą glebą, w której może budować swoje rozbudowane nory.
W Polsce występuje dziś głównie na południu i południowym wschodzie kraju. Jego zasięg jest jednak znacznie mniejszy niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Z wielu miejsc, w których dawniej był pospolity, całkowicie zniknął.
Jaworzno jest jednym z miejsc, w których chomik europejski nadal żyje na wolności.
Na terenie miasta zachowały się dwie niewielkie populacje. Jedna zamieszkuje rejon Jeziorki–Byczyna, druga Grodzisko–Wilkoszyn. Dla ich ochrony utworzono specjalny użytek ekologiczny „Chomik europejski w Jaworznie”, obejmujący ponad 273 hektary.
To właśnie tutaj prowadzone są działania, które mają pomóc chomikom przetrwać, zwiększyć ich liczebność i zachować odpowiednie miejsca do życia.
Chomika europejskiego możemy więc spotkać znacznie bliżej miasta, niż mogłoby się wydawać. Trzeba jednak pamiętać, że jest dzikim i chronionym mieszkańcem tych terenów. Jego dom należy przede wszystkim do niego.
Ziarna to dopiero początek jego menu.
Chomik europejski jest wszystkożerny, choć podstawę jego diety stanowi pokarm roślinny. Zjada nasiona i ziarna zbóż, zielone części roślin, korzenie, bulwy oraz owoce. Korzysta przede wszystkim z tego, co w danym momencie może znaleźć w swoim otoczeniu.
Nie ogranicza się jednak wyłącznie do roślin. W jego jadłospisie znajdują się również owady i ich larwy, dżdżownice oraz inne drobne bezkręgowce. Sporadycznie może zjadać także niewielkie kręgowce. Chomik europejski jest więc znacznie bardziej wszechstronnym smakoszem, niż mogłoby się wydawać.
Zdobyty pokarm potrafi przenosić w niezwykle pojemnych torbach policzkowych. Wypełnia je, a następnie transportuje jedzenie do swojej nory.
I właśnie tam dzieje się coś szczególnie interesującego.
Chomik nie zjada wszystkiego od razu. Część pokarmu gromadzi w podziemnych komorach, tworząc własne zapasy. W sprzyjających warunkach mogą być naprawdę pokaźne.
Kłos czy chrząszcz? Dla chomika europejskiego oba mogą znaleźć się w menu.
Pod ziemią kryje się cały jego mały świat.
Chomik europejski większość życia spędza samotnie. Każdy dorosły osobnik zajmuje własną norę, która jest dla niego schronieniem, miejscem odpoczynku, magazynem żywności, a także bezpiecznym miejscem wychowywania młodych.
Nora to znacznie więcej niż pojedynczy tunel. Może posiadać kilka wejść i system podziemnych korytarzy prowadzących do różnych komór. Jedne służą do odpoczynku, inne jako spiżarnie, w których chomik przechowuje zgromadzony pokarm.
Do swojej podziemnej kryjówki chomik regularnie znosi jedzenie. Pomagają mu w tym pojemne torby policzkowe, dzięki którym podczas jednej wyprawy może przetransportować znacznie więcej pokarmu, niż byłby w stanie unieść w pysku.
Chociaż wygląda sympatycznie i niepozornie, jest zwierzęciem terytorialnym. Spotkanie dwóch dorosłych chomików nie zawsze oznacza przyjazne powitanie. Swojego miejsca potrafią bronić bardzo zdecydowanie.
Podziemny dom chroni chomika przed drapieżnikami i niekorzystną pogodą. Ma również ogromne znaczenie podczas najtrudniejszego okresu w roku.
Kiedy nadchodzi zima, życie chomika zmienia się jeszcze bardziej.
Gdy robi się ciemno, chomik może dopiero rozpoczynać swoją aktywność. Ale noc nie jest jedyną porą, kiedy można go spotkać.
Chomik europejski może być aktywny zarówno w dzień, jak i po zmroku. Jego rytm zmienia się w zależności od pory roku, pogody, wieku, płci oraz warunków panujących w jego otoczeniu.
Kiedy wychodzi z nory, rozpoczyna się czas poszukiwania pożywienia, zbierania zapasów i przemieszczania się po swoim terytorium. Później wraca do bezpiecznych podziemnych korytarzy.
Jego aktywność zmienia się jednak nie tylko w ciągu doby, ale również wraz z porami roku.
Wiosną chomiki opuszczają swoje zimowe kryjówki i rozpoczynają kolejny sezon aktywności. Przez wiosnę i lato zdobywają pokarm, rozmnażają się i przygotowują do nadejścia chłodniejszych miesięcy.
Jesienią przychodzi czas na powrót do podziemnego świata. Chomik europejski zapada w hibernację. Nie oznacza to jednak jednego, nieprzerwanego snu trwającego całą zimę. Okresy głębokiego odrętwienia są przerywane wybudzeniami.
Właśnie dlatego zgromadzone wcześniej zapasy są tak ważne.
Życie chomika ma swój rytm. Dzień, noc, lato i zima oznaczają dla niego zupełnie inne wyzwania.
Chomik europejski potrafi naprawdę zaskoczyć.
Jest dużo większy, niż myślisz. Dorosły chomik europejski może osiągnąć około 30 cm długości i ważyć nawet około kilograma. To zupełnie inna skala niż w przypadku niewielkich chomików trzymanych w domach.
Ma własne torby na zakupy. Jego niezwykle pojemne torby policzkowe służą do transportowania pokarmu. Chomik może dzięki nim przenosić znalezione jedzenie do swojej podziemnej spiżarni.
Nie jest wegetarianinem. Rośliny stanowią podstawę jego jadłospisu, ale około 10–13% pokarmu może być pochodzenia zwierzęcego. Zjada między innymi owady i inne drobne bezkręgowce.
Potrafi zniknąć pod ziemią na wiele miesięcy. Jesienią rozpoczyna hibernację. Nie przesypia jednak całej zimy bez przerwy. Okresy głębokiego odrętwienia przeplatają się z wybudzeniami.
Jego nora ma więcej niż jedne drzwi. System nor może posiadać kilka otworów. Niektóre prowadzą pionowo w dół i mogą pełnić funkcję szybkich dróg wejścia lub ucieczki.
Młode szybko stają się samodzielne. Rodzą się nagie i ślepe, ale już po około miesiącu zaczynają samodzielne życie i mogą zajmować opuszczone nory albo wykopywać własne.
Nie zawsze śpi w dzień. Chomik europejski może być aktywny zarówno po zmroku, jak i w ciągu dnia. Jego rytm aktywności zależy między innymi od pory roku, pogody, wieku i płci.
Sympatyczny wygląd nie oznacza łagodnego charakteru. To dzikie, terytorialne zwierzę. Gdy czuje się zagrożone, potrafi stanąć do obrony zamiast natychmiast uciekać.
Im więcej o nim wiemy, tym mniej przypomina małego chomika z domowej klatki.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu był częstym mieszkańcem pól. Dziś walczy o przetrwanie.
Chomik europejski należy obecnie do najbardziej zagrożonych ssaków Europy. Jego liczebność i obszar występowania znacznie się zmniejszyły, a wiele lokalnych populacji całkowicie zniknęło.
Jednym z największych problemów są zmiany zachodzące w krajobrazie rolniczym. Wielkie pola jednej uprawy, intensywna mechanizacja, głęboka orka, szybkie zbiory i stosowanie środków chemicznych mogą pozbawiać chomika zarówno pożywienia, jak i bezpiecznego schronienia.
Zagrożeniem jest również utrata siedlisk. Nowa zabudowa i drogi dzielą tereny, na których żyją chomiki, na coraz mniejsze fragmenty. Niewielkie i odizolowane populacje mają wtedy coraz mniejsze możliwości kontaktu ze sobą.
Do tego dochodzą drapieżniki, niekorzystne warunki pogodowe i zmiany klimatu. Nie istnieje więc jeden powód zanikania chomika europejskiego. Najczęściej działa jednocześnie wiele różnych czynników.
Dlatego dzisiaj ten sympatyczny mieszkaniec pól potrzebuje naszej uwagi bardziej niż kiedykolwiek.
Utrata nawet niewielkiego fragmentu odpowiedniego środowiska może mieć znaczenie dla całej lokalnej populacji.
Chronić chomika to znaczy chronić coś więcej niż jedno zwierzę.
Chomik europejski jest w Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową. Oznacza to, że nie wolno go chwytać, zabijać, niepokoić ani niszczyć jego schronień. Ochrony potrzebuje jednak nie tylko sam chomik. Równie ważne jest zachowanie miejsc, w których może żyć, zdobywać pokarm, budować nory i wychowywać młode.
Chomik europejski jest gatunkiem parasolowym. Chroniąc jego siedliska, pomagamy jednocześnie wielu innym roślinom i zwierzętom związanym z terenami otwartymi i krajobrazem rolniczym.
Jaworzno jest jednym z miejsc, w których ochrona chomika przybrała bardzo konkretną formę.
W 2016 roku utworzono tutaj użytek ekologiczny „Chomik europejski” o powierzchni ponad 273 hektarów. Jego zadaniem jest zachowanie miejsc występowania tego gatunku oraz ochrona jego lokalnej populacji.
Miasto prowadzi również działania mające zwiększyć liczbę chomików żyjących na tym terenie. W ramach programu ochrony do naturalnego środowiska wypuszczane są osobniki pochodzące z hodowli zachowawczych. W 2026 roku zaplanowano wsiedlenie co najmniej 60 chomików, a działania prowadzone są we współpracy ze specjalistami i organizacjami zajmującymi się ochroną przyrody.
Pomóc może jednak również każdy z nas. Jeśli spotkasz chomika europejskiego, najlepiej obserwuj go z odpowiedniej odległości. Nie próbuj go łapać ani dotykać i nie zaglądaj do jego nory.
Najlepsze spotkanie z dzikim chomikiem to takie, po którym może spokojnie wrócić do swojego życia.
Chomicza historia nie kończy się na naszych kartach. Jeśli chomik europejski zainteresował Cię bardziej, warto zajrzeć także do materiałów przygotowywanych przez osoby i instytucje bezpośrednio zaangażowane w jego ochronę. Znajdziesz tam aktualności z Jaworzna, fotografie prawdziwych chomików, informacje o prowadzonych działaniach oraz znacznie więcej wiedzy o samym gatunku.
Program ochrony chomika europejskiego
Profil poświęcony ochronie chomika europejskiego, z aktualnościami, fotografiami i informacjami o prowadzonych działaniach.
Odwiedź media społęcznościowe.
Facebook: Program ochrony chomika europejskiego
Miasto Jaworzno
Na oficjalnej stronie miasta publikowane są informacje o kolejnych etapach programu ochrony, wsiedleniach chomików oraz nowych inicjatywach związanych z tym gatunkiem.
Odwiedź stronę internetową: jaworzno.pl
Lasy Państwowe:
Ambasador bioróżnorodności
Ciekawy materiał wyjaśniający, dlaczego chomik europejski jest tak ważny dla przyrody, jakie zagrożenia mu towarzyszą i dlaczego jego ochrona pomaga również wielu innym gatunkom.
Odwiedź stronę internetową: lasy.gov.pl
ChomikUla – chomiki europejskie od kuchni
Profil edukacyjny przedstawiający hodowlę zagrożonych wyginięciem chomików europejskich w ogrodach zoologicznych, odławianie i przywracanie ich naturze oraz monitoringi w terenie.
Odwiedź stronę na Facebooku ChomikUla
Adoptuj chomika europejskiego
Chcesz zrobić coś więcej dla ochrony chomika europejskiego? Fundacja WWF Polska prowadzi program symbolicznej adopcji, dzięki któremu możesz wesprzeć działania na rzecz ochrony tego zagrożonego gatunku w Polsce.
Odwiedź stronę: WWF Polska
Im więcej wiemy o chomiku europejskim, tym łatwiej zrozumieć, dlaczego warto pozostawić dla niego miejsce także w naszym współczesnym krajobrazie.
Wszystko zaczęło się od jednego małego chomika.
Chomik europejski od lat zajmuje szczególne miejsce w przyrodzie Jaworzna. Miasto prowadzi działania mające chronić jego lokalną populację, ale z czasem ten niewielki mieszkaniec pól zaczął pełnić jeszcze jedną rolę. Stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta.
W 2019 roku na Rynku w Byczynie pojawiła się pierwsza niewielka figurka chomika europejskiego. Chomik otrzymał charakterystyczną rogatywkę i został przedstawiony jako drwal, nawiązując w ten sposób do lokalnej tradycji i symboliki Jaworzna.
Na jednej figurce jednak się nie skończyło. W kolejnych częściach miasta zaczęły pojawiać się następne chomiki. Każdy otrzymywał własny wygląd, charakter i historię związaną z miejscem, w którym został ustawiony. Wśród nich znaleźli się między innymi kolejarz, górnik, elektryk, muzealnik, budowlaniec i strażak.
Z czasem pojedyncze figurki stworzyły Chomiczy Szlak, który łączy przyrodę z historią, kulturą i współczesnym Jaworznem. Poszukiwanie kolejnych chomików stało się jednocześnie sposobem na odkrywanie różnych części miasta.
Do inicjatywy zaczęły dołączać również lokalne przedsiębiorstwa i instytucje, fundując kolejne figurki związane ze swoją działalnością lub historią miejsca.
Chomiki nie są więc przypadkowymi ozdobami miasta. Każdy z nich opowiada własną historię.
Teraz czas je poznać. Odkrywaj kolejne chomiki, poruszając się między kartami za pomocą strzałek w dolnej części ekranu. Figurki przedstawiamy chronologicznie, według daty ich pojawienia się w Jaworznie.
Oficjalne nazwy chomików:
Pierwszy z jaworznickiej rodziny chomików. W 2019 roku na rynku w Byczynie pojawiła się pierwsza wykonana z brązu figurka chomika europejskiego.
Drwaluś nie znalazł się tutaj przypadkowo. Byczyna jest jednym z rejonów Jaworzna związanych z występowaniem chomika europejskiego, dlatego właśnie tutaj postanowiono ustawić pierwszą figurkę.
Chomik ma na głowie charakterystyczną krakowską rogatywkę, a w łapkach trzyma siekierę. Jego wygląd nawiązuje do lokalnej historii i tradycji. Byczyna przez wieki związana była z ziemią krakowską, co tłumaczy charakterystyczne nakrycie głowy chomika.
Drwaluś zapoczątkował serię niewielkich figurek, które dziś można odnaleźć w różnych częściach Jaworzna. Każda z kolejnych postaci otrzymała własny wygląd i historię związaną z miastem lub miejscem, w którym została ustawiona.
W roku 2019.
Rynek w Byczynie, Jaworzno. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°09’45.8″N
Długość geograficzna: 19°18’28.5″E
Pomysł na pierwszego chomika miał bardzo praktyczny początek. Zamiast przeznaczać środki promocyjne związane z projektem ochrony chomika europejskiego na kolejne ulotki i materiały drukowane, zdecydowano się stworzyć coś trwałego, co pozostanie w przestrzeni miasta.
Pomysł spodobał się mieszkańcom. Z czasem pojawiła się inicjatywa stworzenia kolejnych figurek i rozwijania Chomiczego Szlaku.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały świadek niezwykłego czasu. Druga figurka chomika europejskiego pojawiła się w centrum Jaworzna w październiku 2020 roku. Nietrudno rozpoznać, z jakim okresem jest związana. Chomik ma na pyszczku maseczkę, która miała upamiętnić czas pandemii COVID-19 i zmiany, jakie przyniosła ona w codziennym życiu.
Figurka znajduje się na Rynku Głównym, w pobliżu jaworznickiego Drwala. Chomik trzyma w łapce pióro, a jego poza sprawia wrażenie, jakby właśnie coś zapisywał. Bliskość Miejskiej Biblioteki Publicznej dodatkowo dobrze komponuje się z jego charakterem.
W przeciwieństwie do wielu późniejszych chomików, które nawiązują do konkretnych zawodów, miejsc czy tradycji, ten zatrzymał w brązie fragment współczesnej historii. Maseczka, która w 2020 roku stała się elementem codzienności milionów ludzi, tutaj pozostanie już na zawsze.
Pojawił się w październiku 2020.
Rynek Główny w Jaworznie, w pobliżu pomnika Drwala. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’11.3″N
Długość geograficzna: 19°16’32.3″E
Odsłonięcie chomika nie odbyło się w przypadkowym terminie. Zbiegło się z organizowaną w Jaworznie konferencją poświęconą ochronie chomika europejskiego. Po prelekcjach i panelu dyskusyjnym uczestniczący w niej specjaliści udali się na Rynek, gdzie uroczyście odsłonięto nową figurkę.
Chomik w maseczce był wówczas dopiero drugim chomikiem z brązu w Jaworznie.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Chomik, który ma przed sobą naprawdę długie oczekiwanie. Trzeci jaworznicki chomik zamieszkał na Rynku Głównym w pobliżu kapsuły czasu. Łatwo go rozpoznać po dużej klepsydrze, o którą opiera się, jakby spokojnie obserwował upływające lata.
Klepsydra nie jest przypadkowym dodatkiem. Figurka została ustawiona właśnie jako mały strażnik znajdującej się tutaj kapsuły czasu. Dzięki temu chomik stał się częścią miejsca, które łączy teraźniejszość Jaworzna z jego przyszłością.
Strażnik Czasu jest jedną z dwóch figurek chomików znajdujących się na Rynku Głównym. Drugą jest poznany wcześniej Chomik w Maseczce.
1 czerwca 2021.
Rynek Główny w Jaworznie, przy kapsule czasu. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’20.0″N
Długość geograficzna: 19°16’31.2″E
Strażnika Czasu odsłonięto w Dzień Dziecka, a zrobiły to dzieci z Zespołu Szkolno Przedszkolnego nr 1 w Jaworznie. Z okazji wydarzenia najmłodsi uczestnicy otrzymali między innymi pluszaki oraz „Kronikę chomika”, wydawnictwo opowiadające o chomiczej historii Jaworzna.
Co ciekawe, kapsuła, której pilnuje chomik, ma zostać otwarta dopiero w 2113 roku. Jeśli więc Strażnik Czasu potraktuje swoje zadanie poważnie, czeka go jeszcze bardzo długa służba.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały ogrodnik z wielką troską o zieleń. Czwarty jaworznicki chomik zamieszkał na Plantach, jednym z zielonych terenów rekreacyjnych miasta. W swoich łapkach trzyma niewielką sadzonkę, dlatego trudno mieć wątpliwości, czym zajmuje się ten mały ogrodnik.
Sadzonka symbolicznie łączy figurkę z przyrodą, zielenią i troską o środowisko. Pasuje również do miejsca, w którym chomik został ustawiony. W otoczeniu Plantów przypomina, że nawet w mieście można znaleźć przestrzeń dla natury.
Figurka jest także kolejnym nawiązaniem do głównej idei Chomiczego Szlaku. Chomiki mają nie tylko zachęcać do odkrywania Jaworzna, ale również zwracać uwagę na prawdziwego chomika europejskiego i potrzebę ochrony przyrody.
Rzeźba została odsłonięta 6 grudnia 2022.
Planty w Jaworznie, przy głównej ścieżce w okolicy wodnego placu zabaw. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’07.6″N
Długość geograficzna: 19°16’05.7″E
Chomik z sadzonką znalazł się w miejscu szczególnie popularnym wśród rodzin z dziećmi. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się wodny plac zabaw, dlatego podczas jednej wizyty na Plantach można połączyć zabawę z poszukiwaniem kolejnego mieszkańca Chomiczego Szlaku.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Parasol, który chroni znacznie więcej niż jednego chomika. Piąty jaworznicki chomik zamieszkał w Parku Podłęże. W łapkach trzyma rozłożoną parasolkę, ale nie dlatego, że obawia się deszczu.
Parasol ma tutaj szczególne znaczenie. Chomik europejski jest tak zwanym gatunkiem parasolowym. Oznacza to, że chroniąc jego siedliska i miejsca występowania, pomagamy jednocześnie wielu innym gatunkom roślin i zwierząt korzystającym z tego samego środowiska.
Figurka w prosty i bardzo pomysłowy sposób zamienia więc pojęcie używane przez przyrodników w coś, co można zobaczyć i łatwo zapamiętać. Mały chomik trzyma parasol, ale symbolicznie pod jego ochroną znajduje się znacznie większa część przyrody.
10 października 2023. Tego dnia figurkę uroczyście odsłonięto w Parku Podłęże.
Park Podłęże w Jaworznie, w pobliżu fontanny. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’54.1″N
Długość geograficzna: 19°15’00.4″E
Przyjrzyj się chomikowi bardzo dokładnie. Na jednej z jego łap siedzi również motyl. To niewielki detal, który łatwo przeoczyć, skupiając uwagę na dużej parasolce.
W odsłonięciu figurki uczestniczyły dzieci z Przedszkola Miejskiego nr 27, dzięki czemu kolejny punkt Chomiczego Szlaku od początku miał również charakter edukacyjny.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały fachowiec z Podwala. Szósty chomik europejski pojawił się na skwerze na Podwalu. Tym razem sympatyczny mieszkaniec Jaworzna wcielił się w rolę elektryka.
Jego zawód można rozpoznać od razu. Chomik ma kask ochronny, drabinę oraz skrzynkę z narzędziami, czyli wyposażenie małego specjalisty gotowego do pracy.
Postać Elektryka nie została wybrana przypadkowo. Figurka powstała z inicjatywy i została ufundowana przez jaworznicką firmę COPCO Plus, związaną z branżą elektryczną. W ten sposób Chomiczy Szlak zaczął opowiadać nie tylko o przyrodzie i historii Jaworzna, ale również o współczesnych firmach i ludziach związanych z miastem.
3 czerwca 2024. Tego dnia odbyło się uroczyste odsłonięcie szóstej figurki chomika europejskiego.
Skwer na Podwalu, w rejonie ul. 3 Maja w Jaworznie. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’25.5″N
Długość geograficzna: 19°16’17.4″E
Elektryk zmienił sposób, w jaki zaczął rozwijać się Chomiczy Szlak. Był pierwszą figurką ufundowaną przez lokalnego przedsiębiorcę. Jego fundatorem została firma COPCO Plus.
Wcześniejsze chomiki powstawały z inicjatyw miejskich. Elektryk pokazał, że do rozwijania chomiczej rodziny mogą dołączać również lokalne firmy i instytucje.
Pomysł był kontynuowany. Dzięki kolejnym fundatorom na szlaku zaczęły pojawiać się nowe postacie związane z różnymi zawodami, miejscami i działalnością prowadzoną w Jaworznie.
Jeden mały Elektryk pomógł więc otworzyć Chomiczy Szlak na zupełnie nowych mieszkańców.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały gospodarz dzielnicy z kolejarską duszą. Siódmy chomik znalazł swoje miejsce w Szczakowej, tuż przy dworcu kolejowym. Tym razem wybór postaci jest wyjątkowo mocno związany z miejscem, ponieważ kolej przez wiele lat odgrywała ważną rolę w historii tej części Jaworzna.
Kolejarza łatwo rozpoznać po służbowej czapce. Pod pachą trzyma również dokument przypominający kolejowy rozkład jazdy. Stojąc przed dworcem, wygląda jak mały pracownik kolei pilnujący, aby wszystko odbywało się zgodnie z planem.
Figurka została ustawiona na odnowionym skwerze przed dworcem PKP w Szczakowej. W ten sposób stała się nie tylko kolejnym punktem Chomiczego Szlaku, ale również niewielkim przypomnieniem o kolejarskiej tożsamości tej dzielnicy.
25 listopada 2024. Data nie była przypadkowa. Figurkę odsłonięto w Dniu Kolejarza, obchodzonym w Polsce właśnie 25 listopada.
Skwer przy dworcu PKP w Jaworznie Szczakowej. Kolejarz znajduje się na zrewitalizowanym skwerze przed dworcem, w miejscu dawnej fontanny. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°14’47.5″N
Długość geograficzna: 19°17’34.7″E
Kolejarskie tradycje Szczakowej są znacznie starsze od samego chomika.
Właśnie dlatego Kolejarz tak dobrze pasuje do tej części Jaworzna. Kolej nie była tutaj jedynie sposobem przemieszczania się. Przez lata wokół stacji i lokomotywowni powstawało całe lokalne środowisko kolejarskie.
Ślad tej historii można znaleźć nawet w nazwach działających do dziś organizacji. Przykładem jest Koło PZW nr 58 Szczakowa Kolejarz, które zostało założone w 1969 roku przez kolejarzy pracujących na stacji i w lokomotywowni Jaworzno Szczakowa.
Kolejarz stojący przed dworcem nie reprezentuje więc przypadkowego zawodu. Przypomina o części historii i tożsamości Szczakowej, która przez dziesięciolecia była związana z koleją.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Chomik, który zaprasza Cię do wejścia w historię. Ósmy jaworznicki chomik znalazł swoje miejsce tuż przy wejściu do Muzeum Miasta Jaworzna. Jego rola jest więc bardzo czytelna. Muzealnik przypomina o historii, kulturze i dziedzictwie miasta.
Najbardziej charakterystycznym elementem figurki jest duża rama obrazu, którą chomik trzyma w łapkach. Nie jest ona jednak wyłącznie ozdobą. Została zaprojektowana tak, aby odwiedzający mogli ustawić się za nią i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie.
Dzięki temu Muzealnik jest czymś więcej niż kolejną figurką do odnalezienia. Sam zachęca do interakcji i symbolicznego stania się na chwilę częścią miejskiej historii.
Jego lokalizacja również nie jest przypadkowa. Muzeum gromadzi i prezentuje pamiątki związane z przeszłością Jaworzna, dlatego właśnie tutaj chomik otrzymał rolę małego strażnika historii.
6 grudnia 2024. Tego dnia Muzealnik oficjalnie dołączył jako ósma postać do jaworznickiej rodziny chomików.
Przy wejściu do Muzeum Miasta Jaworzna, na ul. Pocztowej 5. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’08.4″N
Długość geograficzna: 19°16’33.6″E
Rama Muzealnika może zamienić również Ciebie w część ekspozycji. Kiedy znajdziesz chomika, nie ograniczaj się do zrobienia mu zdjęcia. Stań po drugiej stronie trzymanej przez niego ramy i poproś kogoś o fotografię. Na moment to właśnie Ty znajdziesz się w „obrazie”.
Ten pomysł bardzo dobrze pasuje do miejsca, w którym stoi figurka. Muzeum przechowuje ślady przeszłości, a Muzealnik zachęca odwiedzających do stworzenia własnej pamiątki z teraźniejszości.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały górnik z wielką historią za plecami. Dziewiąty jaworznicki chomik został górnikiem. Fedruś stoi przed siedzibą Południowego Koncernu Węglowego i swoim wyglądem nawiązuje do wieloletnich tradycji górniczych Jaworzna.
Rozpoznać go można bez problemu. W jednej łapce trzyma lampkę górniczą, w drugiej kilof, a jego strój również nawiązuje do pracy górnika. Każdy z tych elementów przypomina o zawodzie, który przez pokolenia był związany z życiem miasta.
Nawet jego imię ma górnicze znaczenie. Fedruś pochodzi od słowa „fedrować”, oznaczającego wydobywanie węgla. Imię nie zostało jednak wymyślone przez fundatora figurki. Wybrano je w konkursie zorganizowanym przez Południowy Koncern Węglowy, a zwycięską propozycję zgłosiły dzieci z grupy „Psiaki” z Przedszkola Miejskiego nr 27.
27 marca 2025. Tego dnia Fedruś oficjalnie dołączył jako dziewiąta figurka do Chomiczego Szlaku.
Przed siedzibą Południowego Koncernu Węglowego w Jaworznie na ul. Zacisze. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’09.0″N
Długość geograficzna: 19°16’26.6″E
Górnictwo w Jaworznie jest znacznie starsze niż Fedruś.
Historia wydobycia węgla kamiennego na terenie Jaworzna sięga ponad dwóch stuleci. Górnictwo przez kolejne pokolenia wpływało na rozwój miasta, miejsca pracy i życie jego mieszkańców. Dlatego w chomiczej rodzinie trudno byłoby znaleźć postać bardziej związaną z przemysłową historią Jaworzna niż właśnie górnika.
Fedruś jest też drugą figurką Chomiczego Szlaku ufundowaną przez przedsiębiorstwo, po Elektryku ufundowanym przez COPCO Plus. W jego przypadku fundatorem był Południowy Koncern Węglowy. Później do tej grupy zaczęły dołączać kolejne firmy.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Dwa chomiki, dwa miasta i jedna przyjaźń. Dziesiąta realizacja Chomiczego Szlaku jest wyjątkowa. Tym razem zamiast jednego chomika pojawiła się para, która symbolizuje przyjaźń Jaworzna z węgierskim miastem Szigethalom.
Chomiki stoją razem w przyjacielskim objęciu. Mają szablę, a jeden z nich trzyma również szklankę. Cała kompozycja nawiązuje do dobrze znanego powiedzenia „Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki”.
Figurka powstała z okazji 20-lecia partnerstwa Jaworzna i Szigethalom. Umowę o współpracy obu miast podpisano w 2005 roku, a przez kolejne dwie dekady partnerstwo rozwijało się poprzez projekty kulturalne, sportowe i edukacyjne, wymiany młodzieży, warsztaty, koncerty i wspólne wydarzenia.
Dwa chomiki są więc czymś więcej niż kolejnymi bohaterami szlaku. Tym razem niewielkie figurki opowiadają historię, która wykracza poza granice Jaworzna, a nawet Polski.
23 sierpnia 2025. Figurki odsłonięto podczas obchodów 20. rocznicy partnerstwa Jaworzna i Szigethalom. Uroczystego odsłonięcia dokonali wspólnie prezydent Jaworzna Paweł Silbert oraz burmistrz Szigethalom László Faki.
Znajdziesz je na ul. Grunwaldzkiej, przy skwerze na Pechniku. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’37.7″N
Długość geograficzna: 19°15’43.3″E
To właśnie tutaj liczba chomików i liczba punktów Chomiczego Szlaku przestały być takie same.
Dwa Bratanki są dziesiątą realizacją, ale składają się z dwóch osobnych postaci chomików. Oznacza to, że po ich odsłonięciu Jaworzno miało dziesięć chomiczych realizacji, ale już jedenaście przedstawionych chomików.
Jest w tym coś bardzo odpowiedniego dla tej figurki. Właśnie chomik symbolizujący przyjaźń jako pierwszy na Chomiczym Szlaku nie pojawił się sam.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały budowniczy, który naprawdę trafił na Skałkę. Jedenasty punkt Chomiczego Szlaku pojawił się przy nowym osiedlu Skałka. Jego bohaterem został Chomik Budowlaniec, nawiązujący bezpośrednio do miejsca, w którym stanął, oraz działalności fundatora figurki.
Pomysłodawcą i fundatorem Budowlańca jest Jaworznickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego, które realizuje osiedle Skałka. Dzięki temu postać chomika stała się małym symbolem rozwijającej się części Jaworzna.
W tej figurce ważny jest jednak nie tylko sam chomik. Został on umieszczony na dużym kamieniu, który stanowi integralną część kompozycji. To świadome nawiązanie do nazwy osiedla Skałka.
18 września 2025. Tego dnia Budowlaniec oficjalnie dołączył do Chomiczego Szlaku jako jedenasta realizacja.
Figurka znajduje się przy nowym osiedlu mieszkaniowym realizowanym przez JTBS na ul. Olgi Boznańskiej, Osiedle Skałka, Jaworzno. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°11’32.6″N
Długość geograficzna: 19°17’39.9″E
Budowlaniec pojawił się na Skałce zaledwie kilka miesięcy po tym, jak do pierwszych mieszkań nowego osiedla wprowadzili się mieszkańcy.
Pierwszy etap inwestycji obejmował 100 nowych mieszkań, a symboliczne przekazanie pierwszych kluczy odbyło się 25 kwietnia 2025 roku. W tym czasie kolejne 100 mieszkań było już w budowie.
Kilka miesięcy później osiedle otrzymało więc własnego chomiczego mieszkańca.
A ponieważ jest to Skałka, Budowlaniec nie stoi na zwykłym cokole. Jego podstawą jest prawdziwy duży kamień, który zamienia nazwę osiedla w część samej rzeźby.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały strażak z ponad stuletnią historią w tle. Dwunasty chomik Chomiczego Szlaku zamieszkał przed remizą Ochotniczej Straży Pożarnej w Ciężkowicach. Jego pojawienie się było związane z wyjątkową okazją, obchodzonym w 2025 roku 120-leciem miejscowej jednostki OSP.
Strażaka trudno pomylić z innym mieszkańcem chomiczej rodziny. Ma charakterystyczny wąs, ubrany jest w strażacki mundur, a na głowie nosi hełm, na którego przodzie znajduje się herb Jaworzna.
W łapkach nie trzyma jednak węża strażackiego ani gaśnicy. Gra na trąbce, która nadaje figurce bardziej uroczysty charakter i nawiązuje do tradycji strażackich.
Chomik Strażak jest więc nie tylko kolejną zabawną postacią na szlaku. To niewielki pomnik przypominający o ludziach, którzy od pokoleń tworzą miejscową Ochotniczą Straż Pożarną.
10 października 2025.Tego dnia przed remizą w Ciężkowicach oficjalnie odsłonięto dwunastą realizację Chomiczego Szlaku.
Przy budynku OSP Ciężkowice, ul. ks. Andrzeja Mroczka 51, Ciężkowice, Jaworzno. Adres jednostki potwierdza Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Jaworznie. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°12’55.5″N
Długość geograficzna: 19°20’55.8″E
Strażak jest bezpośrednio związany z prawdziwym programem ochrony chomika europejskiego.
W miejskim raporcie za 2025 rok jego wykonanie i ustawienie przed OSP Ciężkowice zostało wpisane jako jeden z elementów projektu „Ochrona chomika europejskiego w Jaworznie – 2025 r.”. Ten sam projekt obejmował między innymi wsiedlanie nowych chomików do środowiska, utrzymywanie korytarzy pomiędzy miejscami ich występowania oraz monitoring zajmowanych przez nie nor.
Oznacza to, że niewielka figurka przed remizą nie jest tylko miejską dekoracją. Jest częścią znacznie większego programu, którego prawdziwi bohaterowie żyją na jaworznickich łąkach.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Mały budowniczy z własnym projektem. Trzynasta realizacja Chomiczego Szlaku pojawiła się na Osiedlu Stałym przy siedzibie jaworznickiej firmy RISER. Był to zarazem pierwszy chomik ustawiony w tej części miasta.
Jego wygląd od razu zdradza budowlany charakter. Chomik stoi pod konstrukcją przypominającą dźwig. W jednej łapce trzyma kielnię, a w drugiej projekt budowlany. Całość nawiązuje do działalności firmy RISER, która ufundowała figurkę.
Na realizacji znajduje się również oznaczenie RISER 2005, ponieważ chomik powstał z okazji 20-lecia działalności przedsiębiorstwa. Firma została założona w 2005 roku, a dwie dekady później postanowiła uczcić jubileusz, pozostawiając w przestrzeni miasta własnego przedstawiciela chomiczej rodziny.
12 grudnia 2025. Tego dnia trzynasta realizacja oficjalnie dołączyła do Chomiczego Szlaku.
Przy siedzibie firmy RISER, na ul. Inwalidów Wojennych 8, Osiedle Stałe, Jaworzno. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°13’25.4″N
Długość geograficzna: 19°14’06.7″E
Budowniczy był pierwszym chomikiem Chomiczego Szlaku, który zamieszkał na Osiedlu Stałym. Dzięki niemu chomicza mapa Jaworzna rozszerzyła się o kolejną część miasta.
Była to również trzecia figurka ufundowana przez jaworznickiego przedsiębiorcę. Pierwszą był Elektryk firmy COPCO Plus, drugą górnik Fedruś związany z Południowym Koncernem Węglowym, a trzecią właśnie Budowniczy firmy RISER.
Widać więc, jak pomysł zapoczątkowany przez Elektryka zaczął się rozwijać. Lokalne przedsiębiorstwa nie tylko fundują kolejne figurki, ale poprzez ich wygląd pozostawiają na Chomiczym Szlaku mały ślad swojej działalności i historii w Jaworznie.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Chomik, który wie, skąd płynie energia. Najnowszy mieszkaniec Chomiczego Szlaku otrzymał imię Sieciomir i wcielił się w rolę energetyka. Figurka pojawiła się przy ulicy Sportowej z inicjatywy firmy TAURON Dystrybucja.
Sieciomir nie reprezentuje przypadkowego zawodu. Energetyka przez dziesięciolecia odgrywała bardzo ważną rolę w rozwoju Jaworzna, a miejsce ustawienia figurki jest bezpośrednio związane z tą historią.
Chomik ma również pełnić funkcję edukacyjną. Jego postać ma w przystępny sposób przybliżać dzieciom temat energii elektrycznej oraz pracę ludzi odpowiedzialnych za funkcjonowanie sieci i bezpieczeństwo dostaw prądu.
Sieciomir nie pojawił się tutaj sam. Wraz z figurką odsłonięto również specjalny mural poświęcony historii energetyki w Jaworznie, dzięki czemu cały punkt Chomiczego Szlaku tworzy niewielką opowieść o przemysłowej przeszłości miasta.
9 czerwca 2026. Tego dnia Sieciomir oficjalnie dołączył do jaworznickiej rodziny jako czternasta realizacja Chomiczego Szlaku.
Przy ulicy Sportowej w Jaworznie. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°11’51.0″N
Długość geograficzna: 19°16’41.9″E
Mural stojący obok Sieciomira powstał na podstawie prawdziwej fotografii wykonanej w 1930 roku.
Zdjęcie dokumentowało budowę jednej z pierwszych w regionie linii energetycznych wysokiego napięcia. Linia o napięciu 60 kV i długości około 56 kilometrów połączyła Jaworzno z Krakowem. Była ważnym elementem rozwoju ówczesnej infrastruktury energetycznej, umożliwiając przesyłanie energii z Jaworzna w kierunku Krakowa.
Historia zaczęła się jeszcze wcześniej. W 1928 roku gmina Kraków i Jaworznickie Komunalne Kopalnie Węgla zawarły umowę dotyczącą dostarczania energii elektrycznej do Krakowa. Dwa lata później budowę linii uwieczniono na fotografii, która niemal sto lat później stała się inspiracją dla muralu obok Sieciomira.
Stojąc obok małego chomika energetyka, patrzymy więc również na fragment prawdziwej historii Jaworzna sprzed niemal stu lat.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Tajemniczy bohater Dąbrowy Narodowej. Kolejny mieszkaniec Chomiczego Szlaku wygląda zupełnie inaczej niż jego poprzednicy. Tym razem chomik wcielił się w rolę Zorro, zamaskowanego bohatera znanego z opowieści, książek i filmów.
Charakterystyczna maska od razu zdradza, z kim mamy do czynienia. To jeden z tych chomików, przy których nie trzeba długo zastanawiać się nad postacią, jaką przedstawia.
Zorro znalazł swoje miejsce na rynku w Dąbrowie Narodowej, dzięki czemu Chomiczy Szlak dotarł do kolejnej części Jaworzna. Pomysł ustawienia właśnie tutaj zamaskowanego chomika był zapowiadany już wcześniej jako element zmian i nowych inicjatyw dotyczących tej części miasta.
Dąbrowa Narodowa ma zresztą własną, bardzo ciekawą historię. Dawniej była samodzielną wsią, a dopiero w 1954 roku została włączona do Jaworzna.
22 lipca 2026. Tego dnia opublikowano informację o nowej figurce chomika Zorro w Jaworznie.
Rynek w Dąbrowie Narodowej na ulicy Długiej, Jaworzno. Dla Twojej wygody podajemy również link do mapki oraz współrzędne:
Współrzędne GPS
Szerokość geograficzna: 50°13’50.4″N
Długość geograficzna: 19°12’38.3″E
Skąd właściwie wzięła się nazwa „Dąbrowa Narodowa”?
Słowo „Narodowa” ma znacznie starszą historię, niż mogłoby się wydawać. Jej początki prowadzą aż do czasów Sejmu Wielkiego pod koniec XVIII wieku.
Po przejęciu przez państwo części dóbr należących wcześniej do biskupów krakowskich tereny te zaczęto określać jako dobra państwowe, czyli w ówczesnym języku narodowe. Podobne określenia stosowano również wobec innych miejscowości na terenie dzisiejszego Jaworzna. Funkcjonowały między innymi nazwy Jaworzno Narodowe, Byczyna Narodowa czy Jeziorki Narodowe.
Z czasem określenia te zanikły. W przypadku Dąbrowy jednak przymiotnik przetrwał, a w 1923 roku oficjalnie utrwalono nazwę Dąbrowa Narodowa.
Zorro zamieszkał więc w miejscu, którego sama nazwa opowiada fragment historii Polski sprzed ponad dwóch stuleci.
Odnaleziony? Zaznacz tego chomika w swoim Paszporcie Chomiczego Szlaku i zapisz kilka słów o tym spotkaniu.
Może zapamiętasz pogodę, osoby, które były z Tobą, coś ciekawego zauważonego po drodze albo zabawną sytuację z poszukiwań. Z czasem paszport stanie się małą kroniką całej Twojej chomiczej wyprawy. Paszport znajdziesz w dodatkach.
Gotowy na chomiczą wyprawę?
Jaworznickie chomiki czekają w różnych zakątkach miasta. Niektóre znajdziesz szybko, do innych trzeba będzie trochę powędrować. Każdy odnaleziony chomik to kolejny punkt na Twoim szlaku i kolejna historia do odkrycia.
Pobierz swój Paszport Chomiczego Szlaku, wydrukuj go i zabierz ze sobą. Zaznaczaj kolejne spotkania i sprawdź, czy uda Ci się odnaleźć całą chomiczą rodzinę.
Paszport przygotowaliśmy w formacie PDF, gotowym do wydrukowania na dowolnej domowej drukarce. Wystarczy pobrać plik, wydrukować i można ruszać na poszukiwania.
Chcesz, żeby poszukiwanie chomików było jeszcze ciekawsze? Przygotowaliśmy również specjalny arkusz z naklejkami do samodzielnego wydrukowania. Po odnalezieniu kolejnego chomika możesz wkleić jego naklejkę w odpowiednie miejsce w paszporcie.
A kiedy pojawi się nowy chomik? Cóż… wygląda na to, że będzie kolejny powód, żeby ruszyć na szlak jeszcze raz.
Teraz Ty nadajesz chomikom kolory! Poznałeś już mieszkańców Chomiczego Szlaku, a teraz możesz stworzyć ich własne wersje. Przygotowaliśmy kolorowankę z ilustracjami inspirowanymi jaworznickimi figurkami. Kredki, flamastry, farby? Wybór należy do Ciebie.
Nie musisz trzymać się rzeczywistych kolorów. Zielony Drwaluś? Niebieski Fedruś? A może Zorro w różowej masce? Tutaj wszystko jest możliwe.
Kolorowanka została przygotowana w formacie PDF i jest gotowa do wydrukowania na dowolnej domowej drukarce. Możesz wydrukować cały zestaw albo tylko wybrane strony.
Pobierz, wydrukuj i stwórz własną kolorową chomiczą rodzinę.
Poznaliście już chomiki z Chomiczego Szlaku. Każdy z nich jest inny, ma własny wygląd, charakter i historię. A gdybyście mogli wymyślić własnego chomika?
Usiądźcie razem i puśćcie wodze wyobraźni. Zastanówcie się, kim mógłby być, jak miałby na imię, co trzymałby w łapkach i czym wyróżniałby się spośród innych chomików.
Może byłby podróżnikiem, fotografem, sportowcem, muzykiem, kucharzem albo bohaterem, którego jeszcze nikt nie wymyślił.
Nie ma tutaj dobrych ani złych odpowiedzi. Rozmawiajcie, wymyślajcie i bawcie się pomysłami. Potem przenieście swojego chomika na papier.
Przygotowaliśmy specjalną kartę, na której możecie narysować własnego chomika, nadać mu imię i stworzyć jego krótką historię.
Czas stworzyć Waszego chomika!
Do podziemnej nory zakradły się tchórze. Pomożesz uratować chomiki? Tym razem chomicza przygoda przenosi się na papier. Uratuj Chomiki to prosta gra typu Roll & Write, w której przemierzasz podziemną norę, odnajdujesz chomiki i pomagasz im wydostać się z niebezpieczeństwa.
Rzucaj kostką, wyznaczaj swoją drogę, omijaj przeszkody i korzystaj z tajnych przejść. Uważaj jednak na tchórze, które mogą odebrać Ci punkty albo złapać chomika, zanim zdążysz do niego dotrzeć.
Gra została przygotowana przede wszystkim z myślą o jednym graczu, ale możecie również zagrać we dwoje, korzystając z osobnych plansz i sprawdzając, komu uda się osiągnąć lepszy wynik.
W pliku PDF znajdziesz instrukcję oraz gotowe plansze do wydrukowania. Potrzebujesz tylko kostki, ołówka i odrobiny sprytu. Pobierz, wydrukuj i ruszaj na ratunek chomikom!
Gotowi do gry? Czas na „DOPASUJ CHOMIKA”! Losujcie karty i porównujcie je ze sobą. Szukajcie tych samych chomików lub kolorów, zdobywajcie punkty i sprawdźcie, kto poradzi sobie najlepiej.
Do gry nie potrzebujecie planszy, kostek ani żadnej aplikacji. Każdy gracz potrzebuje jedynie własnego telefonu, na którym losuje swoje karty i pokazuje je pozostałym uczestnikom.
Punkty możecie zapisywać na zwykłej kartce papieru. Przygotowaliśmy również KARTĘ PUNKTACJI, którą możecie pobrać i wydrukować przed rozpoczęciem gry.
Gra została stworzona z myślą o szybkiej i prostej zabawie dla dzieci, rodzin i dorosłych. Możecie zagrać w domu, podczas spotkania albo zrobić sobie krótką przerwę na grę w trakcie odkrywania Chomiczego Szlaku.
Kilka minut, trochę szczęścia i dużo chomiczej zabawy.
Chomiki odpoczywają, ale Twój mózg nie musi!
Przygotowaliśmy specjalny zestaw łamigłówek do rozwiązania w domu, w podróży albo wtedy, gdy po prostu masz ochotę na małe wyzwanie.
W środku znajdziesz 86 łamigłówek:
Możesz rozwiązywać je samodzielnie albo zaprosić do zabawy rodzinę i sprawdzić, kto poradzi sobie z nimi najszybciej.
Cały zestaw został przygotowany w formacie PDF i jest gotowy do wydrukowania na dowolnej domowej drukarce.
MASZ OCHOTĘ NA WIĘCEJ?
Jeśli podobają Ci się nasze łamigłówki, na platformie 8doodles znajdziesz generatory, dzięki którym możesz tworzyć kolejne plansze do rozwiązania.
Chomiki są bohaterami całego projektu, dlatego chcieliśmy, aby mogły towarzyszyć Wam również poza Chomiczym Szlakiem. Przygotowaliśmy więc kilka ciekawych projektów graficznych, które możecie pobrać i wykorzystać do stworzenia czegoś własnego.
Grafiki powstały w dwóch różnych stylach. Pierwszy jest kolorowy, pełny detali i bardziej ilustracyjny. Drugi jest minimalistyczny i świetnie sprawdzi się między innymi jako naklejka na szybę samochodu.
Możesz wykorzystać je na koszulce, torbie, kubku, naklejce albo stworzyć coś zupełnie innego. Pliki PNG są przygotowane do druku, a SVG do wycinania i pracy z ploterem. Cały zestaw pobierzesz jako plik .ZIP, który po zapisaniu na komputerze wystarczy rozpakować.
Pobierz wybrany projekt i zabierz chomiki ze sobą!
Uwaga: Grafiki są przeznaczone wyłącznie do użytku osobistego. W sprawie wykorzystania komercyjnego skontaktuj się z nami: contact@8doodles.com.
Chomicza historia nie kończy się na naszych kartach. Jeśli chomik europejski zainteresował Cię bardziej, warto zajrzeć także do materiałów przygotowywanych przez osoby i instytucje bezpośrednio zaangażowane w jego ochronę. Znajdziesz tam aktualności z Jaworzna, fotografie prawdziwych chomików, informacje o prowadzonych działaniach oraz znacznie więcej wiedzy o samym gatunku.
Program ochrony chomika europejskiego
Profil poświęcony ochronie chomika europejskiego, z aktualnościami, fotografiami i informacjami o prowadzonych działaniach.
Odwiedź media społęcznościowe.
Facebook: Program ochrony chomika europejskiego
Miasto Jaworzno
Na oficjalnej stronie miasta publikowane są informacje o kolejnych etapach programu ochrony, wsiedleniach chomików oraz nowych inicjatywach związanych z tym gatunkiem.
Odwiedź stronę internetową: jaworzno.pl
Lasy Państwowe:
Ambasador bioróżnorodności
Ciekawy materiał wyjaśniający, dlaczego chomik europejski jest tak ważny dla przyrody, jakie zagrożenia mu towarzyszą i dlaczego jego ochrona pomaga również wielu innym gatunkom.
Odwiedź stronę internetową: lasy.gov.pl
ChomikUla – chomiki europejskie od kuchni
Profil edukacyjny przedstawiający hodowlę zagrożonych wyginięciem chomików europejskich w ogrodach zoologicznych, odławianie i przywracanie ich naturze oraz monitoringi w terenie.
Odwiedź stronę na Facebooku ChomikUla
Adoptuj chomika europejskiego
Chcesz zrobić coś więcej dla ochrony chomika europejskiego? Fundacja WWF Polska prowadzi program symbolicznej adopcji, dzięki któremu możesz wesprzeć działania na rzecz ochrony tego zagrożonego gatunku w Polsce.
Odwiedź stronę: WWF Polska
Im więcej wiemy o chomiku europejskim, tym łatwiej zrozumieć, dlaczego warto pozostawić dla niego miejsce także w naszym współczesnym krajobrazie.
Chomik europejski widziany oczami fotografów. Fotografia pozwala zobaczyć chomika europejskiego takim, jakim naprawdę jest. W jego naturalnym środowisku, podczas poszukiwania pożywienia, czujnej obserwacji otoczenia i krótkich chwil, których większość z nas nigdy nie miałaby okazji zobaczyć.
W przygotowaniu tego przewodnika wsparli nas fotografowie, którzy zgodzili się udostępnić swoje zdjęcia chomika europejskiego. Serdecznie im za to dziękujemy.
Ich fotografie możesz zobaczyć w różnych częściach przewodnika, a poniżej przedstawiamy samych autorów. Warto poznać ich twórczość bliżej, odwiedzić ich strony, galerie i profile społecznościowe oraz zobaczyć więcej ich fotografii.
Łukasz od 25 lat zajmuje się fotografią przyrodniczą, dokumentując przede wszystkim przyrodę Górnego Śląska i swoich rodzinnych Piekar Śląskich. Lata temu zamienił wędkę na aparat fotograficzny i od tamtej pory to właśnie fotografia towarzyszy mu podczas wypraw w teren. Szczególne miejsce w jego twórczości zajmują ssaki oraz świat dzikiej przyrody, który często znajduje się znacznie bliżej nas, niż moglibyśmy przypuszczać.
Od 2015 roku jednym z jego najważniejszych tematów jest chomik europejski. Zainteresowanie tym gatunkiem pojawiło się wraz z obserwacją zmian zachodzących w jego najbliższym otoczeniu, szczególnie po zabudowaniu wielkimi halami fragmentu największego stanowiska chomika europejskiego w województwie śląskim. Od tego czasu poprzez fotografię Łukasz dokumentuje jego życie i obecność na Śląsku, pokazując jednocześnie przyrodę funkcjonującą na granicy świata człowieka.
Jest laureatem Grand Prix Związku Polskich Fotografów Przyrody, a swoje fotografie prezentował na wystawach oraz w publikacjach poświęconych przyrodzie.
Zapraszamy na profil Łukasza na Facebooku
Oglądnij również ciekawy wywiad z Łukaszem
Łukasz Sternicki
Łukasz ma 19 lat i z dużą pasją fotografuje piękno przyrody. W swoich zdjęciach szuka zarówno niezwykłych krajobrazów, jak i niewielkich detali, które często pozostają niezauważone. Od pewnego czasu coraz więcej uwagi poświęca również obserwacji i fotografowaniu chomika europejskiego w jego naturalnym środowisku. Łukasz jest młodym i bardzo utalentowanym fotografem, który wciąż rozwija swoje umiejętności i szuka własnego spojrzenia na świat przyrody.
Zapraszamy na profil Łukasza na Facebooku
FOTOGRAFUJESZ CHOMIKI?
Jeśli jesteś fotografem i w swojej kolekcji masz zdjęcia chomika europejskiego, chcielibyśmy poznać Twoją twórczość. „Szlakiem Chomika” jest projektem otwartym i może rozwijać się również dzięki fotografom dokumentującym ten niezwykły gatunek. Wybrane fotografie prezentujemy w przewodniku wraz z informacjami o ich autorach i ich twórczości.
We współpracy z Camerapixo Press powstaje również dedykowana publikacja w formie cyfrowego magazynu fotograficznego poświęconego chomikowi europejskiemu. Chcemy zgromadzić w niej ciekawe fotografie pokazujące ten gatunek, jego naturalne środowisko oraz historie fotografów, którzy poświęcają czas na jego obserwację i dokumentowanie.
Dołącz do projektu. Pokaż nam swoje fotografie i opowiedz krótko o swojej pracy. Wybrane zdjęcia oraz sylwetki ich autorów będziemy prezentować w przewodniku oraz przygotowywanym cyfrowym magazynie fotograficznym.
editorial@camerapixopress.com
Zapisz przewodnik na swoim telefonie i wracaj do niego, kiedy tylko masz ochotę.
Możesz dodać „Szlakiem Chomika” do ekranu głównego swojego telefonu. Dzięki temu przewodnik będzie zawsze łatwo dostępny, bez ponownego szukania linku czy skanowania kodu QR.
Warto również od czasu do czasu zajrzeć tutaj ponownie. Przewodnik może być aktualizowany, a wraz z aktualizacjami mogą pojawiać się nowe figurki, fotografie, ciekawostki, materiały dodatkowe, gry oraz informacje związane z chomikiem europejskim i jego ochroną.
Zapisz przewodnik i zaglądaj tu od czasu do czasu. Być może będzie czekało na Ciebie coś nowego.
Znasz kogoś, kto lubi przyrodę, fotografię, odkrywanie nowych miejsc albo po prostu chomiki?
Pokaż mu ten kod QR. Wystarczy go zeskanować, aby otworzyć przewodnik na własnym telefonie i rozpocząć swoją chomiczą przygodę.
Do zobaczenia na Chomiczym Szlaku!
Poznawaj. Odkrywaj. Baw się. 
We use cookies to give you the best online experience. By agreeing, you accept the use of cookies in accordance with our cookie policy.
When you visit any web site, it may store or retrieve information on your browser, mostly in the form of cookies. Control your personal Cookie Services here.
